HOOFDPIJN

Hoofdpijn is een veelvoorkomende klacht. Bijna iedereen heeft er wel eens last van. Soms is de oorzaak eenvoudig te herkennen, bijvoorbeeld na een slechte nachtrust of een drukke periode. Bij anderen komt de hoofdpijn regelmatig terug en kan ze een grote invloed hebben op werk, slaap, sport en sociale activiteiten.

Niet elke hoofdpijn is echter hetzelfde. Er bestaan meer dan 200 verschilende hoofdpijnen en ook verschillende factoren die hoofdpijn kunnen uitlokken of onderhouden. Het is dus niet altijd gemakkelijk om door het bos de bomen te zien. In deze blog willen we daarom de 3 vormen van hoofdpijn bespreken die wij regelmatig tegenkomen in de praktijk: migraine, spanningshoofdpijn en hoofdpijn die samenhangt met de nek of het kaakstelsel (TMD).

Belangrijk: de kenmerken hieronder kunnen helpen om verschillende soorten hoofdpijn beter te begrijpen, maar ze zijn geen manier om zelf een diagnose te stellen. Hoofdpijn kan verschillende oorzaken hebben en verschillende types kunnen ook naast elkaar voorkomen.

1. Migraine

Migraine is meer dan "gewoon hoofdpijn". Het is een neurologische aandoening waarbij aanvallen van hoofdpijn gepaard kunnen gaan met andere klachten.

Een typische migraineaanval duurt enkele uren tot enkele dagen. De pijn is vaak bonzend, matig tot hevig van intensiteit en bevindt zich geregeld aan één kant van het hoofd. Bewegen, bijvoorbeeld wandelen of trappen lopen, kan de klachten verergeren. Misselijkheid en/of overgevoeligheid voor licht en geluid komen vaak voor.

Sommige mensen ervaren een 'aura'. Dit zijn tijdelijke neurologische verschijnselen die bijvoorbeeld bestaan uit lichtflitsen of veranderingen in het gezichtsveld, tintelingen of problemen met spreken.

Wat kan orofaciale kinesitherapie betekenen bij migraine?

Bij migraine ligt de oorzaak niet simpelweg in "vastzittende spieren" of een verkeerde houding. Kinesitherapie kan migraine dus niet zomaar genezen.

Toch kunnen bepaalde lichamelijke factoren de klachten beïnvloeden. Sommige mensen met migraine hebben bijvoorbeeld ook nekpijn, kaakklachten of een verhoogde spanning van de kauw- en nekspieren. Een orofaciaal kinesitherapeut kan onderzoeken welke factoren aanwezig zijn bij jou en of ze mogelijk bijdragen aan het ontstaan of onderhouden van de klachten.

De behandeling kan bijvoorbeeld bestaan uit:

• het verminderen van overmatige spanning in de kauw-en nekspieren;

• oefeningen voor nek en kaak;

• verbeteren van de beweeglijkheid waar dat relevant is;

• leren herkennen van spanning en overbelasting;

• advies rond belasting en herstel;

• begeleiding bij het zelfstandig omgaan met klachten.

Bij migraine is een multidisciplinaire aanpak vaak belangrijk. De orofaciale kinesitherapie vormt daarbij een aanvulling op de medische opvolging en eventuele medicamenteuze behandeling.

2. Spanningshoofdpijn

Spanningshoofdpijn is een andere veelvoorkomende vorm van hoofdpijn. de pijn wordt vaak omschreven als een drukkend of knellend gevoel, alsof er een band rond het hoofd zit.

De pijn bevindt zich vaak aan beide kanten van het hoofd en is meestal mild tot matig van intensiteit. In tegenstelling tot migraine wordt de hoofdpijn doorgaans niet erger door normale lichamelijke activiteit. Misselijkheid en braken zijn typisch afwezig.

Bij sommige mensen speelt gevoeligheid van de spieren rond het hoofd en de nek een belangrijke rol. Ook langdurige stress, weinig herstel, slaaptekort of een hoge lichamelijke belasting kunnen de klachten beïnvloeden.

Het is wel belangrijk om een hardnekkig misverstand te nuanceren: spanningshoofdpijn betekent niet dat je hoofd simpelweg "te gespannen" staat. De oorzaak is meestal complexer en kan bestaan uit een combinatie van lichamelijke, psychologische en omgevingsfactoren.

Wat kan orofaciale kinesitherapie betekenen bij spanningshoofdpijn?

Hier kan orofaciale kinesitherapie een belangrijke aanvullende rol spelen, zeker wanneer er ook sprake is van spanning of overbelasting van de kauw-en nekspieren.

Tijdens het onderzoek kijken we onder andere naar:

• de spanning en gevoeligheid van de kauwspieren;

• de beweeglijkheid van de kaak;

• de nekfunctie en beweeglijkheid;

• de manier waarop kaak en nek samenwerken;

• gewoontes zoals tandenklemmen of overmatig kauwen;

• factoren die de klachten kunnen uitlokken of onderhouden.

Afhankelijk van de bevindingenn kan de behandeling bestaan uit manuele technieken, oefeningen, ontspanningstechnieken en advies. Het doel is niet alleen om de spieren tijdelijk te ontspannen, maar vooral om je lichaam opnieuw op een goede manier te leren belasten en je meer controle te geven over de klachten.

3. Cervicogene hoofdpijn en hoofdpijn gerelateerd aan TMD

Soms komt hoofdpijn samen met klachten ter hoogte van de nek of het kaakstelsel.

Cervicogene hoofdpijn

Bij cervicogene hoofdpijn is er een verband tussen de hoofdpijn en een probleem of stoornis ter hoogte van de nek. De hoofdpijn gaat vaak samen met nekpijn en kan bijvoorbeeld worden uitgelokt of verergerd door bepaalde bewegingen van de nek. Een verminderde beweeglijkheid van de nek kan hier een rol spelen.

De pijn kan bijvoorbeeld vanuit de nek naar het achterhoofd of verder naar voren uitstralen. De grens tussen cervicogene hoofdpijn en andere vorman van hoofdpijn is echter niet altijd eenvoudig. Nekpijn komt namelijk ook regelmatig voor bij mensen met migraine. Daarom is een goede anamnese (vraaggesprek) en onderzoek belangrijk.

Hoofdpijn gerelateerd aan TMD

TMD staat voor temporomandibulaire dysfunctie. Het gaat om klachten van het kaakgewricht en/of de kauwspieren.

Wanneer hoofdpijn samenhangt met TMD, bevindt de pijn zich vaak ter hoogte van de slapen, voor het oor of rond de kaak. De hoofdpijn kan bijvoorbeeld erger worden bij kauwen of andere kaakbewegingen.

Andere klachten die bij TMD kunnen voorkomen zijn bijvoorbeeld:

• pijn of vermoeidheid van de kaakspieren;

• pijn ter hoogte van het kaakgewricht;

• moeite of pijn bij het openen van de mond;

• een veranderd bewegingspatroon van de kaak;

• klikken of andere geluiden ter hoogte van het kaakgewricht;

• tanden klemmen of knarsen

Wat kan orofaciale kinesitherapie hierbij betekenen?

Bij hoofdpijn die samenhangt met de nek of het kaakstelsel is orofaciale kinesitherapie vaak bijzonder relevant.

We kunnen zowel de kaak als de nek onderzoeken. Daarbij kijken we niet alleen naar waar de pijn zit, maar ook hoe verschillende structuren bewegen en samenwerken.

De behandeling kan bestaan uit:

• Manuele technieken

  • Om pijn en overmatige spierspanning te verminderen en de beweeglijkheid van kaak en nek te verbeteren wanneer dit aangewezen is.

• Oefentherapie

  • Gerichte oefeningen kunnen helpen om de controle, coördinatie en belastbaarheid van de kaak- en nekspieren te verbeteren.

• Ontspanning en bewustwording

  • Veel mensen weten niet dat ze gedurende de dag hun tanden op elkaar houden of hun kaakspieren voortdurend aanspannen. Bewustwording van deze gewoontes kan een belangrijke eerste stap zijn.

• Advies rond belasting

  • Soms is het niet nodig om een beweging volledig te vermijden. Integendeel: we bekijken samen hoe je activiteiten zoals eten, praten, sporten en werken opnieuw op een haalbare manier kunt opbouwen.

• Zelfmanagement

  • Je krijgt praktische handvaten om zelf met de klachten aan de slag te gaan. Het doel is dat je niet alleen tijdens de behandeling verbetering ervaart, maar ook zelf meer grip krijgt op je klachten.

Waarom kijken we bij hoofdpijn ook naar de kaak en de nek?

De kaak, nek en het hoofd staan niet los van elkaar. Ze delen onder andere zenuwverbindingen en werken voortdurend samen tijdens dagelijkse activiteiten zoals kauwen, praten, slikken en bewegen.

Dat betekent niet dat elke hoofdpijn vanuit de nek of kaak komt. Bij migraine kan bijvoorbeeld ook nekpijn aanwezig zijn zoder dat de nek de oorzaak van de migraine is.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar één lichaamsdeel te kijken, maar naar het volledige klachtenbeeld.

Wat gebeurt er tijdens een behandeling?

Tijdens een afspraak luisteren we eerst naar jouw verhaal. Wanneer treedt de hoofdpijn op? Waar voel je de pijn? Hoe lang duurt een aanval? Zijn er klachten van de kaak of de nek? Wat maakt de klachten erger of juist beter?

Daarna onderzoeken we, afhankelijk van jouw klachten, onder andere de kaak, kauwspieren, nek en de manier waarop deze structuren bewegen en samenwerken.

Op basis daarvan bespreken we samen wat er mogelijk aan de hand is en of craniofaciale kinesitherapie voor jou zinvol kan zijn. Het doel is niet om zomaar "de pijnlijke spier los te maken" , maar om te begrijpen welke factoren bij jou een rol spelen en hoe we die gericht kunnen aanpakken.

Wanneer moet je je hoofdpijn verder laten onderzoeken?

Niet elke hoofdpijn is geschikt om alleen met kinesitherapie te behandelen. Bij nieuwe, sterk veranderde of ongewoon hevige hoofdpijn is het belangrijk om eerst medisch advies in te winnen. Ook wanneer hoofdpijn gepaard gaat met andere opvallende neurologische symptomen, is medische evaluatie aangewezen.

Een kinesitherapeut stelt geen medische diagnose. We werken daarom, wanneer nodig, samen met de huisarts, neuroloog, tandarts of andere zorgverleners.

Tot slot

Hoofdpijn is geen diagnose op zich. Het is een symptoom dat verschillende oorzaken en beïnvloedende factoren kan hebben.

Migraine, spanningshoofdpijn, cervicogene hoofdpijn en hoofdpijn die samenhangt met TMD kunnen bovendien gedeeltelijk overlappende kenmerken hebben. Daarom is een individuele beoordeling belangrijk.

Heb je regelmatig hoofdpijn en ervaar je daarnaast klachten van je kaak, kauwspieren of nek? Dan kan een onderzoek door een orofaciaal kinesitherapeut helpen om te bekijken welke factoren bij jou een rol spelen en welke behandeling het meest geschikt is.